คนเราทุกคนมีเซลล์ต้นกำเนิดในร่างกายตั้งแต่เมื่อแรกเริ่มอยู่ในครรภ์มารดาจนกระทั่งเติบเป็นผู้ใหญ่จวบจนสิ้นชีวิต เซลล์ต้นกำเนิดจากตัวอ่อน (embryonic stem cells) มีบทบาทในเจริญพัฒนาไปเป็นเซลล์ที่ทำหน้าที่เฉพาะอย่าง จนกระทั่งสร้างเป็นเนื้อเยื่อและอวัยวะครบเป็นตัวเต็มวัย เซลล์ต้นกำเนิดที่อยู่ในตัวของเราภายหลังคลอดจึงทำหน้าที่สร้างอวัยวะให้สมบูรณ์ในวัยเด็กโดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบประสาท และช่วยเติมเต็ม/ซ่อมแซมเซลล์ของร่างกายที่เสื่อมสลายหรือเกิดการบาดเจ็บ

คนเรามีเซลล์ต้นกำเนิดอยู่ตามอวัยวะต่างๆ เช่น สมอง ไขสันหลัง หัวใจ ไขกระดูก ตับ ปอด และทางเดินอาหาร เป็นต้น เซลล์ต้นกำเนิดชนิดที่อยู่ตามอวัยวะในคนเรานี้เรียกว่า adult stem cells หรือ somatic stem cells มีหน้าที่รักษาสมดุลของเนื้อเยื่อภายในอวัยวะนั้นๆ โดยเซลล์ต้นกำเนิดอาศัยอยู่ร่วมกับเซลล์ชนิดอื่นๆ และสารภายนอกเซลล์ (extracellular matrix) ในบริเวณที่เรียกว่า “บ้านของเซลล์ต้นกำเนิด” (stem cell niche)

เซลล์ต้นกำเนิดสามารถเดินทางไปมาได้ระหว่างอวัยวะในร่างกายของคนคนหนึ่ง นอกจากนี้เซลล์ต้นกำเนิดยังเดินทางเชื่อมสายสัมพันธ์ระหว่างแม่กับลูกได้อีกด้วย กล่าวคือ เซลล์ต้นกำเนิดที่อยู่ในตัวคุณแม่อาจจะเดินทางเข้าไปในตัวของลูกที่อยู่ในครรภ์ และเซลล์ต้นกำเนิดของลูกก็อาจเดินทางเข้าสูกระแสเลือดของแม่ (fetomaternal stem cell trafficking) โดยเซลล์ต้นกำเนิดดังกล่าวนี้อาจทำหน้าที่บางอย่าง เช่น การซ่อมแซมเนื้อเยื่อ เป็นต้น

สัตว์บางพวก เช่น หมาน้ำ (axolotl) นิวท์ (newts) และซาลาแมนเดอร์ (salamander) เมื่อเกิดการบาดเจ็บหรือสูญเสียอวัยวะ เช่น แขน, ขา หรือหาง ก็สามารถที่จะกระตุ้นกระบวนการฟื้นฟู/งอกใหม่ (regeneration) ได้อย่างสมบูรณ์ เกิดเป็นอวัยวะที่สามารถกลับมาทำงานได้เป็นปกติได้อีกครั้ง กระบวนการงอกใหม่ดังกล่าวนี้เกิดจากการทำงานของทั้งเซลล์ต้นกำเนิดและเซลล์ปกติที่สามารถเปลี่ยนแปลงไปเป็นเซลล์ที่มีคุณสมบัติคล้ายกับเซลล์ต้นกำเนิด

ทำความเข้าใจเรื่อง “บ้านของเซลล์ต้นกำเนิด” เพิ่มเติมได้ ที่นี่

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s